Actieonderzoek | Priom | Denk, doe en leer met Agile en Scrum

Actieonderzoek

Actieonderzoek is een sterk opkomende vorm van onderzoek in de bedrijfskunde. Vanuit het besef dat organisaties en situaties vaak moeilijk met elkaar te vergelijken zijn, is het ook lastig om kwantitatief onderzoek te doen. De behoefte om van case studies te leren is er echter wel. Mede vanuit deze invalshoek is actieonderzoek zeer interessant. Voor veel consultants zou het een relatief kleine moeite zijn om bij interventies de ‘regels’ van actieonderzoek op te volgen en zo de bedrijfskundige wetenschap een goede dienst te bewijzen.
In dit korte blog wordt kort uitgelegd wat atieonderzoek is en welke literatuur hierover aan te bevelen is. Ten slotte wordt heel voorzichtig, haast tussen de regels een eerste aanzet gedaan tot een verband tot agile werken en actieonderzoek. Hierover in latere blogs ongetwijfeld meer!
 
Volgens Baarda (2005) is actieonderzoek een goede methode wanneer een verandering in gedrag, beleid of procedure het beoogde onderzoeksdoel is. Actieonderzoek gaat uit van ervarend gericht leren, een van de leervormen van Kolb (1984). Het uitproberen van interventies in de praktijk, hiervan leren en modificeren staat centraal.
 
Bovenstaand figuur geeft uitstekend weer wat de weg is van een managementvraag naar een inzicht en een antwoord op de managementvraag en hoe daar wetenschappelijk te komen. Er zijn uiteraard meerdere vormen van wetenschappelijk onderzoek, voor de duidelijkheid wordt hier alleen even actieonderzoek onderscheiden van klassiek onderzoek ter vergelijk. Lanting (2010) geeft in het figuur aan dat klassiek onderzoek gaat van een onderzoeksvraag, naar literatuur, empirische onderzoek en reflectie leidend tot inzicht. De weg tussen onderzoeksvraag en inzicht kan ook anders worden afgelegd, namelijk door daadwerkelijke interventies uit te voeren en te 'testen' in de praktijk, leidend tot inzicht, oftewel actieonderzoek.
 
 
Volgens Van de Ven (2007) is actieonderzoek één van de vier vormen van engaged scholarships waarbij het gaat om diagnose en uitvoeren van een oplossing voor een specifieke cliënt. Kurt Lewin (Lewin, 1945) is een van de belangrijkste pioniers op dit gebied. Uitgangspunt van actieonderzoek is dat het alleen mogelijk is een sociaal systeem te begrijpen door het te veranderen (Argyris, Putnam, & Smith, 1985). Deze vorm van onderzoek vereist een intensieve interactie, training en consulting van de onderzoeker met mensen in de setting van de klant (Van der Ven, 2007).
 
McNiff heeft samen met Whitehead (2011) een zeer interessant boek geschreven met, zoals ze zelf zeggen, alles wat je hoeft te weten van actie onderzoek. Actieonderzoek draait om het doorlopen van actiereflectie cyclus. Lanting en Setz (2010) hebben actiegericht ontwikkelen en actiegericht analyseren in een green paper beschreven en daarmee een waardevolle Nederlandse vertaling van actieonderzoek geproduceerd.
 
 
Een onderzoekscirkel bestaat uit zes stappen (Lanting en Setz, 2010):
 
Stap 1: Stand van zaken onderkennen
Stap 2: Ontwerpen van de interventie
Stap 3: Uitvoeren van de interventie
Stap 4: Resultaten vastleggen
Stap 5: Reflecteren op de resultaten
Stap 6: Stap 1 op een hoger niveau
 
Bovenstaand figuur laat goed zien hoe van managementdilemma wordt gekomen tot analyse en deze cyclus zich kan herhalen. Door in de praktijk vraagstukken te lijf te gaan en de uitgevoerd interventies te documenteren en de effecten te beschrijven ontstaat inzicht in effecten van interventies die voor anderen waardevol kunnen zijn. De omvang van de interventies kunnen vrij worden gekozen. Dit houdt dus in dat zowel een geheel andere aanpak van een project tot het houden van één specifieke bijeenkomst als een interventie kunnen worden beschouwd. Des te kleiner de interventie, des te groter de waarde voor andere gevallen is mijn inschatting. De vergelijkbaarheid qua situatie is dan het grootst. Neemt niet weg dat een zelfde interventie in een andere organisatie per definitie tot het zelfde resultaat zal leiden. Ook hierbij geldt dat in het verleden behaalde resultaten geen garantie zijn voor de toekomst...
 
Als laatste heel kort een kleine verwijzing naar Agile werken en dan met name SCRUM. Kenmerkend hierbij is de aanpak in korte interaties waarbij werkbare resultaten worden opgeleverd en tot feedback leiden voor doorontwikkeling. Hier zit een duidelijke link naar het actiegericht ontwikkelen waarbij ook het leren van een interventie (misschien wel iteratie) centraal staat en bepaalt wat de volgende stap in het proces wordt. Monder ver vooruit plannen, maar wel een helder doel voor ogen. Een aanpak waar we nog veel meer van gaan horen.
 
 
Literatuur
Argyris, C., Putnam, R., & Smith, D. M. (1985). Action science: Jossey-Bass San Francisco.
Baarda, D., De Goede, M., & Teunissen, J. (2005). Basisboek kwalitatief onderzoek. Handleiding voor het opzetten en uitvoeren van kwalitatief onderzoek. Groningen: Wolters Noordhoff.
Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development (Vol. 1): Prentice-Hall Englewood Cliffs, NJ.
Lanting, E. en M. Setz. (2010). [Green Paper Bedrijfskundig Meesterschap: Denkmodel Actiegericht ontwikkelen].
Lewin, K. (1945). The research center for group dynamics at Massachusetts Institute of Technology. Sociometry, 8(2), 126-136.
McNiff, J., & Whitehead, J. (2011). All You Need to Know About Action Research: SAGE.
Van de Ven, A. (2007). Engaged scholarship: a guide for organizational and social research.

Deel deze Blog